?
Writer Boghos Kupelian explains the importance of public acknowledgment for those who devote their time and effort for community work. He brings examples from recent appreciation ceremonies which mark clear divergence from the traditional approach.?
Պօղոս Գուբելեան
Որպէս հաւաքականութիւն, հայերս չենք կրնար պարծենալ, թէ ըստ արժանւոյն գնահատել ու արժեւորել գիտենք հանրային կեանքի մէջ զոհուող ու նուիրաբերուող մեր արժէքները։ Նման մտորումներ յանկարծ խուժեցին ուղեղս, երբ Չորեքշաբթի, Մարտ 31ին, երեկոյեան, ?Հորիզոն? հայկական պատկերասփիւռի կայանէն յուզումով կը հետեւէի նոյն յարկին տակ ամբողջ հինգ տարիներ ծառայած երիտասարդ խօսնակ Հայկ Թովմասեանին՝ հայկական կայանէն մեկնումին առթիւ հեռարձակուող ցտեսութեան սրտայոյզ, իւրայատուկ յայտագիրին:
Պէտք է խոստովանիմ, թէ զարմանքս բաւական մեծ եղաւ, գուցէ անոր համար, որ գնահատանքի այդ կարճ բայց յուզիչ յայտագիրը կը գործադրուէր հայկական քաղաքական ու յեղափոխական այնպիսի կազմակերպութեան մը նախաձեռնութեամբ, որ ծանօթ է իր անդամներու ու համակիրներու շրջափակէն ներս ծառայող անհատները չշփացնելով ու յաճախ անոնց կեանք մը ամբողջ նուիրումը չգնահատելով, անոնց տարրական գնահատանք մըն ալ զլանալու ժլատութեամբ:
Արդարեւ, ՀՅԴաշնակցութիւնը, ամբողջ 100 տարի պահպանած է Սասնոյ լեռներն ու կիրճերը զարգացուցած եւ մինչեւ օրս կիրարկած մաքրակրօն յեղափոխականը գովասանքէ ու գնահատանքէ զրկելու չոր ու ամօթխած գործելակերպը։ Ներկայ դրութեամբ, կրօնական մեր հաստատութիւնները շատ աւելի բացուած են արդիական կեանքի պահանջներուն ու նորմերուն, քան՝ մեր իտէալացուցած քաղաքական կուսակցութիւնը:
?Հորիզոն?ի ձեռնարկածը կամ հայկական պատկերասփիւռի ընկերութեան կողմէ գործադրութեան դրուածը, հաճելի փոփոխութիւն մըն էր կամ ալ արդիական մտածողութեան ընկալում՝ տարբեր մինչեւ օրս տիրող աւանդական պրկուած գործելաձեւէն:
Ըսուած է, որ կեանքի մէջ ամէնէն դիւրին ու նմանապէս ամէնէն դժուար բանը մարդ գնահատել գիտնալն է եւ մասնաւորապէս՝ ստեղծագործական ու հանրային կամաւոր ծառայութեան ոլորտի մէջ ծառայողները։ Կը ճանչնանք հայ քաղաքական ու գրական մշակութային կեանքին մէջ գործող կերպարներ, որոնց համար մահուան չափ դժուար է գնահատել դիմացինին ծով քրտինքով ու անչափ զոհողութիւններու գնով յաջողած գործը, կամ գնահատել գաղափարակից գրողի մը գեղարուեստական մէկ գործը՝ պարզապէս զայն ընթերցելով? Եւ յաճախ հայկական կազմակերպութիւններուն վերնախաւը գրաւած են ժխտական այդ կերպարները։
?Հորիզոն? պատկերասփիւռի կայանին մատուցած հաճելի անակնկալը կը զուգադիպէր բժշկական խնամքի տակ եղած դժուարին մէկ հանգրուանի մը, երբ ձեռքս ունէի օտար հրատարակութիւն մը, որուն ընկերաբան-հոգեբան հեղինակները՝ Ռիք Հոսթըր եւ Կրեկ Հիքս, փիլիսոփայական այն վարկածը կը ջատագովէին, իբրեւ թէ մարդուս երկարակեցութիւնն ու երջանկութիւնը պայմանաւորուած են կեանքի դրական իր մօտեցումով, որուն մէջ կ՛իյնան դիմացինին նոյնիսկ ամէնէն աննշան ու փոքր արարքին գնահատանքով մօտենալը, ինչպէս նաեւ ինքնանուիրումի, տալու ազնուական արարմունքէն ստացած բաւարարութիւնը։ Տակաւին՝ փորձել կիսել դիմացինին ցաւը եւ օրդ օգտակար, թովիչ արարքներով լեցնել, չխրիլ յուսալքութեան խորխորատը, այլ կեանքէն զուարճալի, հոգեպնդիչ պահեր փորձել վերյիշել եւ ամենէն կարեւորը՝ տալու արուեստը նուիրագործելով՝ աներկիւղ կիրարկել։ Տուողը ընդհանրապէս իր արարքէն բխող, իր արարքէն ցոլարձակուող աւելի մեծ հոգեկան բաւարարութեան կը հասնի, քան ստացողը։ Վստահ ենք, որ գնահատանքի այդ յայտագիրը վարող մտաւորական մեր բարեկամը՝ Մանուկ Սէրայտարեանը, եւ պատկերասփիւռի կայանի անձնակազմը, իրենց երիտասարդ պաշտօնակիցը գնահատելով՝ իրենք ալ վստահօրէն հոգեկան լիաբուռն բաւարարութիւն ապրեցան։
Սոյն գիրքի երկայնքին կը պատգամուի նաեւ, թէ ինքզինք բաշխողին, տալու արուեստը կիրարկողին կեանքը կ՛երկարի ու անիկա ֆիզիքական փայլուն, շողշողուն ու նախանձելի վիճակի մը բարձունքները կը յաղթահարէ։ Այստեղ կ՛արժէ հարց տալ, թէ արդեօք, մասամբ մը, հայազգի անզուգական բարերար Գըրք Գրգորեան իր յառաջացած տարիքին, տակաւին երիտասարդական տեսք ու ֆիզիքական նախանձելի վիճակ պահելը իր առատաձեռնութենէն ու զրկեալին հասնելու գիտակցութենէն չի՞ բխիր։ ?Շողշողուն Ֆիզիքականի Ընկալումը? հատորին հեղինակները կը շեշտեն մարդուս ուղեղին եւ զոյգ հոգեվիճակներուն միջեւ գոյութիւն ունեցող անառարկելի, շշմեցուցիչ կապի մը գոյութիւնը։
Աւելի քան խօսուն է օրինակը ամերիկացի այն ուսանողին, որ բժշկականի վերջին տարին ինքնաշարժի մահացու արկածի մը զոհ երթալով՝ մէջքէն վար ցկեանս անդամալոյծ կը դառնայ։ Առաջին շրջանի հոգեկան խարխափումներէն ու վհատութենէն ետք ինքզինք կը հաւաքէ ու կը փորձէ դրականի վերածել կեանքը, ու փայլուն կերպով կ՛աւարտէ բժշկականը, կ՛ամուսնանայ սիրոյ իր կուռքին հետ եւ Ափրիկէի խորերը կ՛ուղղուի. այո՛, սայլակաւոր այդ նոյն բժիշկ մասնագէտը, ամբողջ 13 տարի դժուարին պայմաններու տակ կը խնամէ իրմէ աւելի դժբախտները՝ ?Էյտզ?է վարակուած խլեակները սեւ երկրամասին։ Անսակարկ իր նուիրումով, ան կը մոռնայ սեփական ցաւն ու դժբախտութիւնը եւ օգտակար դառնալով տառապեալներուն՝ իր կեանքը կ՛իմաստաւորէ, դրական թրթռացումներով համակելով ինքզինք եւ իր շրջապատը:
Միտքերու խոլարշաւ յորձանքին մէջ, յանկարծ յիշեցի, թէ հայ ժողովուրդի դարաւոր փիլիսոփայութեան ալ մաս կազմած է ամերիկացի ընկերաբան հեղինակներու արծարծած մտային դրական թրթռացումներ փոխանցելու արարքին օգտակարութեան գաղափարը։ Արդարեւ, արեւելահայ մեր եղբայրները յաճախ կը գործածեն ?Ցաւդ տանեմ, աղբեր ջան? մաղթանք-ասոյթը, որ գիրքին մէջ ջատագովուած ընկերոջ ցաւը ամոքելու արարքով քու սեփական կեանքդ հարստացնելու նախնական պարզագոյն փիլիսոփայութեան արտայայտութիւն է? այնքան ատեն, որ իր իմաստէն պարպուելով՝ անհեթեթութիւն չի հնչեր ան։ Երբ մէկու մը օգնութեան ձեռք կ՛երկարես ու կը փորձես այդ անձին հոգեկան կամ ֆիզիքական ցաւը ամոքել, մարդկային ազնուագոյն այդ արարքը նաեւ քու ցաւերուն բալասան կ՛ըլլայ կամ քեզ հոգեպէս ու ֆիզիքապէս առողջ կը պահէ։ Հայերը ունին ուրիշ ասացուածք մըն ալ, որ ջատագովուած փիլիսոփայութեան աստղահոյլին մէջ թումանեանական վեհութեամբ ու իմաստութեամբ կը փայլատակէ. ?Քէֆ ընողին քէֆ չի պակսիր, տարտ ընողին՝ տարտ չի պակսիր?:
Գիրքի զոյգ հեղինակներուն տասնամեակներու վրայ երկարող գիտաշխատութեամբ ձեռք բերուած արդիւնքներով, բարերար հոգեվիճակ մը կը ստանանք՝ մեր օրը ուրախ անցընելով, եւ ոչ անպայման քանի մը բաժակ թութի օղիով ձեռք բերուած ժամանակաւոր խաբուսիկ երանութեամբ։ Փոխանակ յարատեւօրէն մեր կեանքի դժբախտ պատահարները վերյիշելով անկումային հոգեվիճակներու յանձնուելու, փոխանակ դժբախտ մանկութիւնդ ու անարեւ պատանեկութիւնդ կամ ալ վրիպած սիրոյ մը թողած աւերը, անոր յաճախանքը կրկին ու կրկին ապրելու՝ հարկ է վերյիշել ազնուական այն ֆրանսացի զինուորը, որ թաղի լաճերուն ֆրանսական սպիտակ հաց շերտեց ու բաժնեց, կամ վերյիշել Նոր Հաճըն թաղի սափրիչ Սամի Կարօն ինչպէ՛ս իր գրադարանէն շաբաթ մը ձրիօրէն վէպի մը ընթերցանութիւնը պարգեւեց, կամ՝ մտաբերել պատանեկութեանդ առաջին սէրը եւ անոր գայթակղեցուցիչ ջերմ համբոյրով արբեցումդ։
Մէկ խօսքով՝ ուրախ, առողջ ու երկար ապրելու համար յուսահատութեան ու տխրութեան մէջ պարուրուելու փոխարէն, վարդահեղեղ գեղեցիկ ու յուսադրիչ պահերը վերյիշէ անցեալիդ։
Իսկ երիտասարդ մեր բարեկամին՝ Հայկ Թովմասեանին, ու ?Հորիզոն?ի անձնակազմին՝ մեր երախտագիտութիւնը՝ մեր կեանքն ու երեկոները պայծառացնելուն համար:
Բարի երթ Հայկին։
Վերջերս ?Ասպարէզ?ի մէջ յուզումով կարդացինք նաեւ չորս ՀՕՄուհիներուն ?Մեսրոպ Մաշտոց? շքանշանի արժանացումը. անոնց մէջ էր մեր սիրելի բարեկամուհին, գրող մտաւորական Ռիթա Որբերեանը։
Կ՛ողջունենք գնահատանքի զուտ մարդկային երեւոյթները:
Source: Asbarez, 18 July 2011
http://asbarez.com/arm/104768/
